aan het woord
Slechts een diagnose light
Zeven jaar na de diagnose ADHD snapt Danitsja Koster eindelijk waarom sommige dingen – studeren, zelfbeeld, focussen – zo lastig voor haar waren. Ze leert dat het beeld dat veel mensen van ADHD hebben veel te mild is. Het kan je leven behoorlijk beïnvloeden en bemoeilijken.
Het is 2004 en ik zit op mijn kamer aan mijn houten bureau. Een dik boek met flinterdunne pagina’s ligt voor me. Het is de derde poging om mijn tentamen filmgeschiedenis te maken en ik krijg de stof niet in mijn hoofd. Ik kan me niet focussen, ik ben met allerlei andere dingen bezig, ik denk enorm slecht over mezelf dat het me maar niet lukt en het doet fysiek pijn. Ik heb pijn in mijn lijf omdat ik zo worstel met het studeren. De stress en negativiteit vinden hun weg in elke spier en vezel, ik weet niet meer wat ik met mezelf aan moet of hoe ik moet zitten. Ik blijk 5 pogingen nodig te hebben om het tentamen uiteindelijk te halen, ik loop studievertraging op en mijn zelfbeeld is flink gehavend. Als ik 7 jaar later de diagnose ADHD krijg, kan ik pas aan de slag met het uitpakken van alle vooroordelen die ik over mezelf heb gecreëerd. En snap ik waarom dit deel van mijn studie zo lastig is geweest.
Nadat ik de diagnose heb gekregen durf ik er goed met anderen over te praten. Het valt me op dat ADHD vaak wordt benaderd als een ‘diagnose light’. Een psychose of borderline, dat is serieuze GGZ-shit. Autisme valt er een beetje tussenin, afhankelijk van hoe weinig last de omgeving heeft van jouw autisme. Net als dyslexie trouwens, om over dyscalculie nog maar te zwijgen. ADHD is vooral niet zeiken, geen hulp of medicatie gebruiken want dat is allemaal van Big Pharma, iedereen heeft wel eens wat dus doe er zelf wat aan. Dat je vervolgens wegzakt in een diep dal met de vraag waarom iedereen moeiteloos lijkt te slagen in het leven behalve jij, dat is lekker je eigen probleem.
Ik sprak iemand die twijfelde om hulp in te schakelen voor hun kind, want ze zitten niet te wachten op een ‘stempeltje’. Maar het is geen ‘stempel’, ADHD is een diagnose die na gedegen onderzoek door een specialist mag worden gesteld. Daarnaast is het grootste risico van niet behandelen de dood, want een behoorlijk gedeelte van de ADHD’ers kampt met depressie en suïcidaliteit. Ook is het aantal ADHD’ers in populaties van druggebruikers, gedetineerden en mensen met schulden onevenredig hoog. Dus ga je nu aan de slag om je kind te leren met zichzelf om te gaan in de hoop dat het zelfbeeld redelijk ongehavend door school en puberteit komt, met de juiste kennis en hulpmiddelen om een mooi leven te leiden, of niet? Gelukkig kozen ze voor wel, maar er moesten wat vooroordelen worden wegberedeneerd.
Ondanks dat er genoeg mensen met ADHD zijn die goed functioneren en een bijdrage leveren aan de samenleving, is het geen ‘diagnose light’. Het kan delen van het leven ongelooflijk beperken en beschadigen, ook als de omgeving daar weinig van meekrijgt. Geloof ons wanneer we daarover delen, en geloof ons als we aangeven iets nodig te hebben. Een body double voor lastige taken en studeren, instructies op schrift in plaats van mondeling, ruimte om te mogen bewegen en geluid te maken, duidelijkheid nodig hebben. Want, ironisch genoeg, hoe meer iemand met ADHD zichzelf kan zijn, hoe lichter de impact op het dagelijks leven zal zijn. En hoe lichter de zware momenten worden om te dragen.
Danitsja Koster woont in Almere en heeft sinds 2010 blogs geschreven, congressen georganiseerd en een boek uitgebracht om kennis en kunde te delen voor en door de grote groep vergeten vrouwen met ADHD.
Lees haar boek hier.